Làm gì để không bị cuốn vào vòng xoáy của hàng Trung Quốc giá rẻ? Cùng khám phá hành trình cá nhân của tôi, và giải bài toán lớn quốc gia.

Từ giấc mơ sản xuất xe lăn điện đến thực tế phũ phàng

Năm 2004, tôi tham gia vào chế tạo xe lăn điện. Tôi nghĩ đơn giản: mua phụ tùng, lắp ráp, xong! Nhưng đời không như phim. Đầu tư cả núi tiền, công sức ngập đầu, mà khách hàng – những người cần xe lăn – lại thường eo hẹp tài chính. Làm ra sản phẩm mà không ai mua, doanh thu không có, tôi đành bỏ cuộc. Bài học đầu tiên: sản xuất không chỉ cần đam mê, mà còn cần thị trường và chiến lược dài hơi.

Chuyển sang thương mại: cú sốc từ “hàng Trung Quốc giá rẻ”

Đến năm 2017, tôi chuyển sang làm thương mại và nhận ra một sự thật: Trung Quốc không chỉ sản xuất, họ là cỗ máy sản xuất. Với ngành công nghiệp phụ trợ phát triển, chính sách hỗ trợ từ chính phủ, và quy mô khổng lồ, họ biến mọi thứ thành hiện thực. Hàng hóa xuất đi khắp thế giới, giá cả rẻ đến mức Việt Nam tự sản xuất còn đắt hơn nhập khẩu. Tại sao vậy?

Nhờ kinh tế quy mô lớn:

Ví dụ đầu tư 1 tỷ đồng cho một dây chuyền xe lăn, sản xuất 1.000 chiếc là hòa vốn. Nhưng khi làm 100.000 chiếc, chi phí khấu hao gần như bằng 0, giá sản phẩm giảm mạnh.

Không bị ràng buộc bởi bản quyền và linh hoạt trong việc sản xuất:

Họ có thể tuỳ ý sử dụng các thiết kế bản quyền, và cắt giảm chất lượng hoặc thay đổi vật liệu để hạ giá thành.

Hệ sinh thái hoàn chỉnh:

Không doanh nghiệp nào làm một mình. Đặt hàng xong, cả hệ thống từ nhà máy, logistics, đến nhân lực cùng vận hành, tối ưu chi phí.

Tận dụng tối đa:

Khuôn mẫu, thiết kế có sẵn từ đơn hàng cũ được tái sử dụng, giúp giá cả siêu cạnh tranh.
Ngoài đội ngũ doanh nghiệp, sản xuất, các thương nhân Trung Quốc còn linh hoạt đến đáng sợ: giá nào cũng chơi được, miễn là bạn đưa ra con số!

Thương mại điện tử: Hàng Trung Quốc giá rẻ được chắp cánh, mọi việc  chỉ cần một cú click chuột

Ngày nay, không cần biết tiếng Trung, không cần sang tận nơi, bạn vẫn có thể nhập hàng dễ như ăn kẹo. Vào 1688, Tmall, hay Alibaba, chọn sản phẩm, chat WeChat với nhà sản xuất, đàm phán giá, đặt thử, rồi nhập hàng – tiểu ngạch hay chính ngạch đều được. Muốn giá rẻ hơn? Họ làm được. Muốn sản xuất theo yêu cầu? Cũng chẳng khó. Sự tiện lợi này vừa là cơ hội cho thương nhân Việt, vừa là khối u đối với nhà sản xuất nội địa, ngày một lớn dần.

Mặt tối của hàng Trung Quốc giá rẻ: Gian lận và cái giá phải trả

Hàng Trung Quốc tốt, rẻ, dễ mua, nhưng đừng vì thế mà lạm dụng. Một số người nhập hàng rẻ, dán nhãn “Made in Vietnam”, thuê vườn rau làm phông quay phim, hô hào “ủng hộ nông sản Việt”. Đây không chỉ là gian lận, mà còn là buôn lậu, lừa dối khách hàng. Nhìn các vụ Khải Silk, Asanzo, hay khóa Minh Khai: mất sự nghiệp, vướng vòng lao lý, buồn mà cũng thật khôi hài. Doanh nghiệp tự đào hố chôn mình vì thiếu trung thực.

Hàng Trung Quốc giá rẻ đang tàn phá kinh tế Việt Nam theo cách không ai ngờ:

Doanh nghiệp nội địa chết dần: Các công ty nhỏ không thể cạnh tranh về giá, dần phá sản.
Biến Việt Nam thành bãi rác: Sản phẩm kém chất lượng tràn lan, hại sức khỏe người dùng, ô nhiễm môi trường. Thực sự có rất nhiều bạn và cũng như mình đặt hàng giá rẻ của Trung Quốc xong ko dùng, hoặc dùng một lần là hỏng…
Mất tự chủ kinh tế: Phụ thuộc nhập khẩu, Việt Nam đánh mất khả năng sản xuất của chính mình.

Vậy, chúng ta phải làm gì? Đưa Việt Nam thoát khỏi vòng xoáy hàng Trung Quốc giá rẻ

Để cạnh tranh với hàng Trung Quốc giá rẻ, Việt Nam không thể cứ mãi “đuổi theo” mà cần tạo lối đi riêng. Dưới đây là những giải pháp tôi tin rằng sẽ thay đổi cuộc chơi:

Phát triển công nghiệp phụ trợ

Tập trung vào các ngành thế mạnh như dệt may, điện tử, cơ khí. Sản xuất linh kiện, phụ tùng trong nước để giảm phụ thuộc nhập khẩu, tăng giá trị gia tăng.

Xây dựng hệ sinh thái sản xuất

Học Trung Quốc: tạo mạng lưới doanh nghiệp hỗ trợ lẫn nhau, từ nguyên liệu, máy móc đến logistics. Hợp tác để giảm chi phí, tăng sức mạnh.

Đầu tư công nghệ và sáng tạo

Đẩy mạnh nghiên cứu (R&D), cải tiến sản phẩm. Đừng chỉ làm gia công, hãy tạo ra hàng “Made in Vietnam” chất lượng cao.

Nâng tầm nhân lực

Đào tạo kỹ sư, công nhân lành nghề. Hợp tác với trường đại học, viện nghiên cứu để đáp ứng nhu cầu thực tế.Tập trung vào thị trường ngách

Đừng cạnh tranh trực diện với hàng rẻ. Hãy làm sản phẩm độc đáo, chất lượng cao cho những nhóm khách hàng sẵn sàng trả tiền.

Khuyến khích tiêu dùng nội địa

Tuyên truyền để người Việt ưu tiên hàng Việt, nhưng doanh nghiệp cũng phải nâng chất lượng để xứng đáng với sự ủng hộ đó.

Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ

Giảm thủ tục hành chính, cung cấp vốn vay ưu đãi, tạo điều kiện cho các công ty khởi nghiệp trong lĩnh vực sản xuất.

Vai trò của Chính Phủ: Đòn bẩy cho tương lai

Chính phủ cần vào cuộc mạnh mẽ với các chính sách:

Ưu đãi đầu tư: Xây khu công nghiệp phụ trợ, miễn giảm thuế cho doanh nghiệp sản xuất linh kiện. Để xây dựng hệ sinh thái sản xuất hoàn chỉnh, cạnh tranh với hàng Trung Quốc giá rẻ
Hỗ trợ tài chính: Vay vốn lãi suất thấp, bảo lãnh tín dụng cho các dự án sáng tạo.
Chuyển giao công nghệ: Kết nối doanh nghiệp Việt với các tập đoàn FDI để học hỏi, nâng cấp năng lực.
Bảo vệ thị trường: Kiểm soát chặt chẽ hàng Trung Quốc giá rẻ nhập kém chất lượng, phạt nặng gian lận thương mại, siết chặt thương mại điện tử xuyên biên giới.

Hàng Trung Quốc giá rẻ là thách thức, nhưng cũng là cơ hội để Việt Nam nhìn lại chính mình. Từ câu chuyện xe lăn điện dang dở của tôi, tôi hiểu rằng: không có con đường dễ dàng, nhưng cũng không phải không có lối đi. Hành động ngay hôm nay, hay chờ đến khi chúng ta chỉ còn là cái bóng của người khác? Hãy cùng nhau viết lại câu chuyện kinh tế Việt Nam – không phải bằng lời than vãn, mà bằng những bước đi thực sự!

(Trịnh Công Thanh - CEO Buba)